Zbiory Specjalne - to pojęcie, które pojawiło się w bibliotekarstwie już w połowie XIX wieku, kiedy to pojawiła się koncepcja wyodrębnienia z ogólnych zbiorów pewnych zespołów obiektów ze względu na ich cechy formalne. Były to przeważnie rękopisy, kartografia, ikonografia, najstarsze druki - inkunabuły, zbiory szczególnie cenne, rzadkości o charakterze muzealnym. Na przełomie XIX i XX wieku wyodrębniono zbiory fotografii, nut.

Dziś mianem tym określa się zespoły materiałów bibliotecznych wymagające szczególnych sposobów opracowania, udostępniania i konserwowania. Są to grupy dokumentów wymagające z różnych względów innego niż "zwykłe" druki traktowania.

Jest jeszcze jeden moment wyróżniający zasób zbiorów specjalnych w bibliotece a przynajmniej jego starszą część - ich wartość zabytkowa, pochodzenie, wiek oraz zainteresowanie jakie wzbudzają zwłaszcza wśród przedstawicieli nauk historycznych. Dokumenty znajdujące się w zbiorach specjalnych to w przeważającej części źródła, dzięki którym kolekcje te stają się znakomitym warsztatem pracy badawczej, dokumentarnej, bibliograficznej, edytorskiej. Zbiory Specjalne stanowią integralny składnik dziedzictwa kulturowego.

Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu w ciągu swego przeszło 90-letniego istnienia zgromadziła w swoich zbiorach blisko 450 tysięcy dokumentów specjalnych różnego rodzaju, różnej daty i proweniencji i o różnym stopniu wartości poznawczej i zabytkowej - od średniowiecza do czasów najnowszych.

Najstarsze obiekty pochodzą z przełomu X/XI wieku. Są to pergaminowe rękopisy muzyczne. Najstarszy starodruk pochodzi z 1475, polonik (fragment kalendarza) z 1500 a druk w j. polskim powstał w 1534. Unikatowy charakter mają materiały związane z Targowicą, czy zbiór fotografii poznańskich (ok. 1875-80) i pocztówek z przełomu XIX/XX wieku.