Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu

Jesteś tutaj:
Start arrow Pracownia Rękopisów
Zbiory Specjalne
Oddział Zbiorów Specjalnych
Pracownia Rękopisów
Pracownia Starych Druków
Pracownia Zbiorów Muzycznych
Pracownia Zbiorów Ikonograficznych
Pracownia Zbiorów Kartograficznych
Pracownia Zbiorów Masońskich
Pracownia Dokumentów Życia Społecznego
Czytelnia Zbiorów Specjalnych
Pracownia Rękopisów

Oddział Zbiorów Specjalnych

Pokój 153;
poniedziałek9.00 - 15.00
wtorek, czwartek, piątek9.00 - 15.00
środa9.00 - 18.00
Obsada:
dr Alicja Szulc, kustosz dypl.
tel. 061 829 3827

Planowe gromadzenie rękopisów datuje się od momentu przekształcenia Kaiser-Wilhelm-Bibliothek w Bibliotekę Uniwersytetu Poznańskiego w 1919 r. W 1939 zbiór rękopisów liczył ok. 315 jednostek, z których ok. 120 jednostek zginęło podczas okupacji. Po wojnie Biblioteka otrzymała rękopisy z bogatych kolekcji dworskich, kościelnych i instytucji niemieckich - od średniowiecza po wiek XX. Później zbiory uzupełniano drogą darów i zakupów. Zabiegano przede wszystkim o manuskrypty dotyczące Wielkopolski i Poznania, a wśród nich związane z środowiskiem Uniwersytetu Poznańskiego. Z biegiem lat biblioteka otrzymywała materiały dotyczące akcji niepodległościowych w kraju i zagranicą. Biblioteka przejęła także pamiętniki nadsyłane na konkursy wspomnieniowe, ogłaszane przez dzienniki poznańskie. Obecnie zbiór manuskryptów liczy ok. 4.700 jednostek. Mimo przyjętego regionalnego charakteru swoich zbiorów, Biblioteka posiada również manuskrypty ważne dla historii i kultury całego kraju.

Zasób rękopisów można podzielić na kilka grup :
  • Archiwalia wielkopolskich instytucji i stowarzyszeń regionalnych z XIX i XX wieku m.in.: "Towarzystwa Naukowej Pomocy dla Młodzieży Wielkiego Księstwa Poznańskiego", "Stowarzyszenia Pań Miłosierdzia św. Wincentego a Paulo", "Związku Towarzystw Dobroczynności Caritas", organizacji niepodległościowej "Ojczyzna", pruskiego towarzystwa historycznego "Historische Gesellschaft für die Provinz Posen";
  • Archiwalia regionalnych instytucji i organizacji działających poza Wielkopolską, min.: Polskiego Muzeum Szkolnego we Lwowie, Komitetu Tadeusza Rutowskiego we Lwowie, Związku Patriotów Polskich w ZSRR z okręgu lwowskiego;
  • Dokumenty sporządzone w instytucjach ogólnopolskich lub z ich inicjatywy : kancelarii królewskiej /tu: kopie dokumentów z własnoręcznymi podpisami władców - od Jana III Sobieskiego do Stanisława Augusta Poniatowskiego/, w Sejmie i w komisjach powołanych przez Sejm /m.in.: raport komisji wojskowej powołanej w celu opodatkowania wielkopolskich dóbr prywatnych, kościelnych, zakonnych, miejskich i gmin wyznaniowych na rzecz wojska polskiego/; Korespondencja śpiewaczki Marii Trąmpczyńskiej z lat 1912 - 1913
  • Archiwalia wielkopolskich rodzin ziemiańskich /XVII-XX w./
  • Dokumenty i podręczniki od XVII do XX wieku związane z dziejami szkolnictwa wszystkich stopni, świeckim i kościelnym, /katolickim i protestanckim/;
  • Notatki z wykładów z różnych przedmiotów, wygłaszane na uniwersytetach polskich i niemieckich w XIX i XX wieku.
  • Literatura dewocyjna w języku łacińskim, polskim i niemieckim od XVII do XX wieku: kazania, polemiki, modlitewniki /wśród nich modlitewnik bambrów poznańskich z końca XVIII w./, żywoty świętych;
  • Dokumenty dotyczące polskiego i niemieckiego życia literackiego od XVIII do XX wieku, sztambuchy, zbiorki prozy i poezji, niepublikowane teksty literackie, pojedyncze rękopisy i kopie autografów wielu literatów (m.in.: A. Mickiewicza, J. Słowackiego), polskie archiwa literackie: E. Zegadłowicza, E. Kozikowskiego i wielkopolskiego oddziału Związku Literatów Polskich z okresu międzywojennego;
  • Rękopisy związane z historią, dorobkiem naukowym i kulturalnym Poznania i Wielkopolski: spuścizny pracowników naukowych uczelni poznańskich, wspomnienia Wielkopolan, pamiętniki nadsyłane na konkursy regionalne, materiały do życia kulturalnego i naukowego Poznania;
  • Pamiętniki dowódców formacji niepodległościowych nadsyłane z kraju i zagranicy;
  • Muzykalia: spuścizny wybitnych polskich muzykologów A. Chybińskiego, M. Szczepańskiej, T. Strumiłły, archiwum J. Młodziejowskiego, dokumenty życia muzycznego związane z Poznaniem i Wielkopolską;
  • Rękopisy masońskie z całej Europy.

W Pracowni można skorzystać z następujących inwentarzy, indeksów i kartotek :
  • Księga akcesyjna rękopisów Biblioteki Uniwersyteckiej;
  • Inwentarz pamiętników;
  • Inwentarz masoników.
Indeksy do inwentarzy :
  • Indeks rękopisów opracowanych akcesyjnie;
  • Indeks rękopisów opracowanych katalogowo;
  • Indeks do rękopisów pamiętnikarskich;
  • Indeks do Archiwum "Historische Gesellschaft in die Provinz Posen".
Kartoteki :
  • Muzykaliów,
  • Fotografii,
  • Ikonografii,
  • Pieczęci instytucji i stowarzyszeń,
  • Materiałów genealogicznych,
  • Dedykacji dla BU,
  • Schematów, mapek, planów miast,
  • Medali,
  • Materiałów drukowanych.
Bibliografia:
  • Szymańska M., Katalog rękopisów Biblioteki Głównej Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu. Rękopisy XVII i XVIII wieku. Sygnatury 400 - 699. Poznań 1971;
  • Pietraszek Z., Katalog Rękopisów Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu. Spuścizny naukowe XX wieku. Sygnatury 700-749. Poznań 1985.
  • Pietraszek Z., Biblioteka Główna UAM. W: Zbiory rękopisów w bibliotekach i muzeach w Polsce. Oprac. D. Kamolowa przy współudziale K. Muszyńskiej. Warszawa 1988.
 
Z archiwum M. Karłowicza - fragment kompozycji i pozdrowienia z Krakowa z 1905 r.
Z archiwum M. Karłowicza - fragment kompozycji i pozdrowienia z Krakowa z 1905 r.
Dokumentacja związku Emila Zegadłowicza ze środowiskiem kulturalnym Poznania
Dokumentacja związku Emila Zegadłowicza ze środowiskiem kulturalnym Poznania
Zbiór polskich wierszy patriotycznych z XIX w.
Zbiór polskich wierszy patriotycznych z XIX w.
Korespondencja śpiewaczki Marii Trąmpczyńskiej z lat 1912 - 1913
Korespondencja śpiewaczki Marii Trąmpczyńskiej z lat 1912 - 1913